Przez teren kurortu Bukovel wije się Prutec Jabłonicki – niewielka górska rzeka będąca lewym dopływem Prutu. Jej źródła znajdują się w ukraińskich Karpatach, w okolicach Przełęczy Jabłonickiej, a całkowita długość wynosi około 16 kilometrów. Mieszkańcy okolicy nazywają ją pieszczotliwie Prutczykiem.
Na pierwszy rzut oka to po prostu mała rzeka, której wody płyną pomiędzy kamieniami. Wystarczy jednak zatrzymać się na kilka minut, wsłuchać w szum nurtu i uważniej przyjrzeć się otoczeniu, aby odkryć, że Prutec to coś znacznie więcej niż płynąca woda. To cały świat tętniący życiem. W słoneczne dni rzeka łagodnie szemrze wśród kamieni. Po opadach nabiera siły, a jej nurt staje się szybszy i głośniejszy. Zimą znika pod warstwą lodu, by wiosną ponownie ożyć wraz z otaczającym ją górskim lasem. Zimna, płynąca woda, kamieniste dno oraz brzegi porośnięte mchami, trawami, krzewami i drzewami tworzą środowisko życia wielu gatunków.
W wodzie i wzdłuż brzegów Prutca żyją niezliczone owady, ich larwy, pająki, mięczaki i inne bezkręgowce. Dla części zwierząt są źródłem pożywienia, dla innych stanowią element ich naturalnego otoczenia. Wszystkie razem odgrywają ważną rolę w utrzymaniu równowagi całego ekosystemu.
W pobliskich lasach i na wilgotnych terenach można spotkać również większe zwierzęta. Jednym z nich jest traszka karpacka, której życie w okresie rozrodu jest szczególnie mocno związane z wodą. Traszki wybierają niewielkie zbiorniki i spokojniejsze zakątki w sąsiedztwie rzeki, gdzie składają jaja. Po zakończeniu okresu rozrodczego mogą przenieść się na ląd, szukając schronienia w wilgotnym mchu, pod kamieniami, opadłymi liśćmi czy powalonymi pniami drzew w dolinie rzeki.
Traszka karpacka jest niewielka i bardzo łatwo ją przeoczyć. Gatunek znajduje się w Czerwonej Księdze Ukrainy, dlatego szczególnie prosimy gości Bukovel o uważne poruszanie się podczas spacerów nad rzeką. Ze względu na małe rozmiary zwierząt można ich nie zauważyć i niechcący na nie nadepnąć.
Innym niezwykłym mieszkańcem doliny Prutca jest salamandra plamista, którą najłatwiej wypatrzyć po deszczu. Choć nie spędza całego życia w wodzie, jest silnie związana z czystymi górskimi strumieniami, źródłami i wilgotnymi brzegami.
W Karpatach samice salamandry przychodzą do wody, aby wydać na świat larwy. Młode początkowo rozwijają się w środowisku wodnym, a następnie wychodzą na ląd. Większość dalszego życia spędzają w wilgotnych lasach, zwykle niedaleko wody. Dlatego dla salamander znaczenie ma nie tylko czystość samego Prutca, ale także stan całego otoczenia rzeki – mchów, kamieni, opadłych liści, drzew i wilgotnej gleby.
Warto też zajrzeć do niewielkich, spokojnych zbiorników, wilgotnych zagłębień i zakątków, w których nurt rzeki zwalnia. To miejsca, gdzie można spotkać kumaka górskiego. Są one szczególnie ważne dla tego płaza w okresie rozrodu. Kumak spędza w nich znaczną część życia, ukrywając się wśród roślinności wodnej i polując na drobne organizmy. Na pierwszy rzut oka wygląda jak zwyczajna, niepozorna żabka. Kiedy jednak wyczuje niebezpieczeństwo, potrafi pokazać intensywnie żółte ubarwienie spodniej części ciała. To wyraźny sygnał ostrzegawczy, jakby mówił: "Lepiej mnie nie dotykaj!".
Podczas kolejnego spaceru wzdłuż Prutca zwróćcie uwagę na kamienie wystające z wody pośrodku nurtu. Być może uda wam się dostrzec pluszcza – jednego z najbardziej fascynujących ptaków zamieszkujących górskie rzeki. Ten niewielki ptak znakomicie radzi sobie w sąsiedztwie szybko płynącej wody. Potrafi nawet poruszać się po kamieniach pod jej powierzchnią, szukając pożywienia. Poluje na owady wodne i drobne skorupiaki, które znajduje na płyciznach, w szczelinach między kamieniami, a także pod wodą. Spotkanie pluszcza to prawdziwa gratka dla miłośników przyrody. Jeszcze większe wrażenie robi obserwowanie, jak niewielki ptak bez wahania zanurza się w lodowatej górskiej wodzie, zupełnie jakby nie przejmował się siłą płynącego nurtu.
Niedawno podczas spaceru nad Prutcem udało się zaobserwować także innego drobnego ptaka. Z niezwykłą lekkością przeskakiwał z kamienia na kamień, sprawiając wrażenie, jakby pilnie zmierzał do załatwienia swoich ptasich spraw. Była to pliszka górska – smukły ptak z długim ogonem i charakterystycznym żółtym spodem ciała. Prutec jest dla niej prawdziwą naturalną stołówką, pełną drobnych owadów, muszek i larw. Pliszkę łatwo rozpoznać nie tylko po wyglądzie, ale także po ruchach. Jest niemal bez przerwy w ruchu: podskakuje, przebiega między kamieniami i nieustannie kiwa długim ogonem. Można odnieść wrażenie, że ten mały ptak wykonuje nad wodą swój własny taniec.
Są też nad Prutcem mieszkańcy, których znacznie łatwiej zauważyć. To kaczki, o których opowiadaliśmy już wcześniej. Ich rodzinę można spotkać na wielu odcinkach rzeki. Prutec stał się dla nich prawdziwym domem – miejscem, w którym znajdują pożywienie, bezpieczne schronienie, wychowują młode i po prostu żyją. Z biegiem czasu kaczki stały się stałymi mieszkańcami rzeki, dobrze znanymi wielu gościom kurortu.
Prutec Jabłonicki nieustannie płynie przez karpacki krajobraz, a wraz z jego wodami trwa życie całego złożonego i niezwykle cennego świata przyrody.
Autorka: Iryna Furdela